Werkwijze. Elke claim op de kostenpagina is nagelopen op primaire bronnen: Kamerstukken, officiële jaarverslagen, rechterlijke uitspraken, rapporten van de Rekenkamer en AcICT, en eigen publicaties van de betrokken organisaties. Claims die alleen in de vakpers circuleerden zonder herleidbare primaire bron zijn als zodanig aangemerkt. Getallen zijn vervangen door de primair bevestigde waarde, of voorzien van een toelichting over de zekerheidsgraad.
De onderliggende dataset (67 geverifieerde bevindingen met bronvermelding) is opgeslagen in de IA-OS-onderzoeksdatabase.
Feitelijke onjuistheden — gecorrigeerd
Fout — Toeslagenaffaire gedupeerden
Was
26.000 gezinnen gedupeerd
Nu
~40.300 vastgesteld gedupeerden; meer dan 42.000 aangemeld
Waarom. De 26.000 was de eerste deelgroep waarvoor de beoordelingstermijn afliep — niet het totale aantal gedupeerden. Bron: Kamerstuk 31066-1462, 19e Voortgangsrapportage kinderopvangtoeslagen, december 2024.
Fout — Magister eigenaar
Was
Eigenaar Magister: Constellation Software (Canada)
Nu
Eigenaar Magister: Sanoma Learning (Finland, via Iddink Group). Eigenaar Somtoday: Constellation Software (Canada, via Topicus).
Waarom. Sanoma Learning nam Iddink Group (moeder van Magister) definitief over in 2022. Geen aanwijzing dat Constellation Software betrokken is bij Magister. De verwisseling was waarschijnlijk door Topicus/Somtoday, dat wél Constellation is en in hetzelfde domein opereert. Bron: ACM-besluit Sanoma Learning/Iddink 2019; CBb-uitspraak 2022; magister.nl/over-ons.
Fout — OM-verlies GPS + KEI
Was
€323 mln verloren aan mislukte projecten (GPS + KEI)
Nu
OM verloor €103 mln (GPS). KEI (€205 mln) is een verlies van de Rechtspraak, niet het OM — twee verschillende organisaties.
Waarom. GPS was een OM-project. KEI was een programma van de Raad voor de Rechtspraak. De optelling combineerde ten onrechte twee organisaties. Bron: FD interne evaluatie 2013 (GPS); NOS Nieuwsuur 2018 + Rechtspraak Basisplan Reset Digitalisering (KEI).
Fout — Vitens klantenaantal
Was
Vitens ~10 miljoen klanten
Nu
Vitens 5,8 miljoen klanten (2,8 miljoen aansluitingen)
Waarom. 10 miljoen zou circa 60% van de hele Nederlandse bevolking zijn. Vitens bedient vijf provincies. Bron: Vitens jaarverslag 2024; Vewin sectorcijfers.
Fout — Flyvbjerg-stelling verkeerd geciteerd
Was
Publieke ICT-projecten presteren gemiddeld 2× slechter dan private op kostenoverschrijdingen
Nu
IT-projecten hebben 200% meer extreme kostenoverschrijdingen ('black swans') dan grote bouwprojecten; 1 op 6 IT-projecten loopt gemiddeld 200% over budget
Waarom. Het HBR-artikel zegt expliciet dat er weinig verschil is tussen publieke en private IT-projecten. De stelling gaat over de dikke staart van de verdeling (uitschieters), niet over het gemiddelde, en vergelijkt IT met grote bouwprojecten, niet publiek met privaat. Bron: Flyvbjerg & Budzier, "Why Your IT Project May Be Riskier Than You Think", HBR september 2011.
Verouderde getallen — bijgewerkt
Update — DigiD authenticaties
Was
~500 miljoen authenticaties per jaar
Nu
~645 miljoen authenticaties (2025)
Bron: Logius.nl, "DigiD-gebruik groeit naar 645 miljoen inlogacties", 11 juni 2026.
Update — APG deelnemers en vermogen
Was
4,8 miljoen deelnemers; €576 miljard vermogen
Nu
4,6 miljoen deelnemers; ~€616 miljard vermogen (eind december 2024)
Bron: APG.nl asset management pagina, letterlijk citaat: "At the end of December 2024, the assets we manage […] represented a value of approximately 616 billion euros."
Update — PFZW vermogen
Nu
€259 miljard (PFZW, eind 2024)
Bron: PGGM Jaaroverzicht 2024; PFZW bericht beleggingen 2024 (rendement 8%).
Update — KB e-Depot omvang
Was
40+ miljoen born-digital publicaties
Nu
~60 miljoen digitale publicaties
Bron: KB projectpagina "Nieuw e-depot". Het eerdere getal van 40 miljoen is afkomstig uit een jubileumartikel uit december 2022 en inmiddels achterhaald.
Update — Rechtspraak KEI bedrag
Was
€200–250 miljoen afgeschreven
Nu
€205 miljoen (per 1 januari 2018, primair bevestigd)
Bron: NOS Nieuwsuur 2018; Rechtspraak Basisplan Reset Digitalisering. De bovengrens van €250 mln is niet aangetroffen in primaire bronnen.
Nuanceringen — context toegevoegd
Nuance — COBOL-klif percentages
Was
80% van COBOL-programmeurs gaat met pensioen binnen 5 jaar. Gemiddelde leeftijd: 62 jaar.
Nu
Ernstige vergrijzing COBOL-kennis (sector-schatting; niet primair bevestigd in overheidsdocumenten)
Waarom. De percentages komen van een COBOL-docent (HoGent) en een COBOL-opleider (Quuks), geciteerd in een artikelencyclus van januari 2024. Geen Kamerbrief of AcICT-rapport bevestigt deze getallen. De urgentie zelf is wél ambtelijk erkend. Bron: Kamerbrief ICT Belastingdienst feb 2023; Woo-besluit COBOL-software nov 2024.
Nuance — DUO €148 mln/jaar timing
Was
Impliciet gekoppeld aan het DAB-project en recente besluitvorming
Nu
€148 mln/jaar besloten bij Prinsjesdag 2019 (rijksbegroting OCW 2020) — voor het hele DUO ICT-landschap, niet specifiek voor DAB
Bron: Computable 17 september 2019; rijksbegroting OCW 2020.
Nuance — Politie 1.200+ systemen
Was
Gepresenteerd als actuele situatie
Nu
Historisch getal bij oprichting Nationale Politie (2012-2013); na het Aanvalsprogramma Informatievoorziening Politie significant teruggebracht
Bron: Computable, uitspraak CIO Dick Heerschop bij oprichting; Rekenkamer ICT Politie 2016.
Nuance — Van Brug Software marktaandeel
Was
>50% van alle Nederlandse notarissen
Nu
~34-40% (ruim 300 van ~871 kantoren; eigen opgave Van Brug)
Waarom. Van Brug zegt zelf "ruim 300 notariskantoren". Bij ~871 kantoren totaal is dat circa 34-40%. Een primaire bron die >50% bevestigt is niet gevonden. Het eigenaarschap via TSS → Constellation Software is wél primair bevestigd. Bron: vanbrug.nl; KNB-data.
Nuance — McKinsey oorzaak productiviteitsverlies
Was
Kenniswerkers verspillen 20% van werktijd door gefragmenteerde informatiesystemen
Nu
Kenniswerkers besteden bijna 20% van hun werkweek aan zoeken naar interne informatie en het opsporen van de juiste collega
Waarom. Het McKinsey-rapport beschrijft een gedragsprobleem (zoekgedrag), niet systeemfragmentatie als structurele oorzaak. De framing als "gefragmenteerde systemen" is een latere interpretatie die in het originele rapport niet zo staat. Bron: McKinsey Global Institute, "The social economy: Unlocking value and productivity through social technologies", juli 2012.
Nuance — CoronIT permanent
Was
Via noodcontract pandemie verkregen, daarna permanent geworden
Nu
Via noodcontract verkregen tijdens de pandemie. Structurele doorloop na 2022 is niet publiek bevestigd.
Waarom. Topicus als ontwikkelaar en de noodaanbesteding zijn primair bevestigd. Of het contract daarna voor alle 25 regio's structureel is voortgezet, is niet gevonden in publieke primaire bronnen. Financiering pandemische paraatheid loopt af naar nul in 2029. Bron: Rijksoverheid opdracht GGD-GHOR juni 2021; Topicus persbericht.